Voordat we het over de behandeling van spondylolisthesis hebben, eerst de vraag: wat is een wervelverschuiving? De wervels waaruit onze wervelkolom bestaat, liggen in een geordende uitlijning op elkaar. Normaal staan de voor- en achterranden van een wervel op één lijn met de randen van de wervel erboven en eronder. De wervels zijn met elkaar verbonden via de tussenwervelschijven aan de voorzijde en de facetgewrichten aan de achterzijde. Bij spondylolisthesis verschuift een wervel ten opzichte van de andere, meestal naar voren. De meest voorkomende oorzaken zijn leeftijdsgebonden slijtage (degeneratie) van schijven en facetgewrichten, eerdere wervelkolomoperaties en letsel. Door deze verschuiving vernauwt het wervelkanaal (wervelkanaalstenose) en raken het ruggenmerg en de zenuwen erin bekneld. Dat veroorzaakt klachten zoals pijn in de onderrug en beide benen, doofheid en branderigheid, en moeite met lopen.
Als de verschoven wervels beweeglijk zijn, moet spondylolisthesis operatief worden behandeld. Het doel van de operatie bij de behandeling van spondylolisthesis is de twee verschoven wervels onbeweeglijk te maken zodat ze aan elkaar vastgroeien (fusie). Bij sommige patiënten gebeurt dat vanzelf (spontane fusie); voor hen is zo’n fusieoperatie niet nodig. Maar omdat de wervelverschuiving het wervelkanaal vernauwt, moeten deze patiënten worden beoordeeld en behandeld zoals patiënten met wervelkanaalstenose. (behandeling van wervelkanaalstenose)
Het doel van de operatie bij wervelverschuiving is de twee verschoven wervels onbeweeglijk te maken zodat ze aan elkaar vastgroeien (fusie). Die vergroeiing voltooit zich in de maanden na de ingreep. Om de fusie sneller en sterker te laten verlopen, moeten de verschoven, beweeglijke wervels aan elkaar worden vastgezet (fixatie). Daarvoor worden verschillende systemen gebruikt, zoals het schroef-staafsysteem (spinale instrumentatie). De algemene naam van deze operatie in de behandeling van spondylolisthesis is spinale instrumentatie en fusie, maar er bestaan varianten. De techniek die de sterkste en snelste fusie geeft, is transpediculaire fixatie met interbody-fusie. Open operaties bij wervelverschuiving worden de laatste jaren ook gesloten (minimaal invasief) uitgevoerd. Onze kliniek beschikt over een team met ruime ervaring in beide technieken. Klik voor uitgebreide informatie over de gesloten operatie bij spondylolisthesis en onze driedimensionale animatievideo.
Afspraak & praktische informatie
Hoe maakt u een afspraak?
U kunt uw afspraakverzoek sturen via WhatsApp, telefonisch of via het contactformulier. Beschrijf kort uw klacht en de tijden die u schikken; dat versnelt het proces en we reageren zo snel mogelijk.
Wat neemt u mee naar het consult?
Neem, indien beschikbaar, uw recente MRI- en CT-beelden mee, eerdere onderzoeks- en operatieverslagen en een lijst van de medicijnen die u dagelijks gebruikt. Dat maakt de beoordeling aanzienlijk eenvoudiger.
Wat gebeurt er tijdens het eerste consult?
We luisteren naar uw klachten en voorgeschiedenis, doen een neurologisch onderzoek en bekijken uw bestaande beelden samen. De behandelopties worden vervolgens met u gepland, rekening houdend met uw verwachtingen en levensstijl.
Second opinion
Is er elders een diagnose gesteld of een operatie geadviseerd, dan kunt u met uw bestaande beelden en verslagen een afspraak maken voor een second opinion.
Neem contact op voor uw vragen en afspraakverzoeken. Wij reageren zo snel mogelijk.
Spondylolisthesis is de verplaatsing naar voren of naar achteren van de ene wervel ten opzichte van de wervel eronder. Deze aandoening, die in de geneeskunde "spondylolisthesis" wordt genoemd, verstoort de uitlijning van de wervelkolom, wat leidt tot vernauwing van de zenuwkanalen en instabiliteit (verslapping) van de wervelkolom.
Wat zijn de symptomen van spondylolisthesis (wervelverschuiving)?
Het meest typische symptoom is hevige pijn in de onderrug en heup die toeneemt bij staan en lopen en afneemt bij zitten. Daarnaast treden gevoelloosheid, een branderig gevoel en een krampachtig gevoel in de benen op, en in gevorderde gevallen worden evenwichtsstoornissen gezien die we een "waggelende gang" noemen. Op het niveau waar de verschuiving optreedt, kan bij onderzoek van buitenaf een trapvormige verandering in de onderrug worden gevoeld.
Wat veroorzaakt spondylolisthesis (wervelverschuiving)?
De oorzaken verschillen afhankelijk van het type: het kan ontstaan door aangeboren botzwakten (dysplastisch), leeftijdsgebonden gewrichtsslijtage (degeneratief), kleine breuken veroorzaakt door herhaalde belasting (isthmisch – vooral bij sporters), of als gevolg van ernstig trauma.
Ja, een van de meest belastende symptomen van spondylolisthesis is beenpijn. Naarmate de verschuiving voortschrijdt, vernauwt het kanaal waardoor de zenuwen lopen, en komen de zenuwwortels onder mechanische druk te staan. Dit veroorzaakt pijn die uitstraalt van de heup tot aan de hiel, ischias-achtige klachten en gevoelloosheid.
Wat is de behandeling van spondylolisthesis (wervelverschuiving)?
De behandeling wordt gepland naargelang de mate van verschuiving en de klachten van de patiënt. In de vroege stadia worden rust, een korset, fysiotherapie en pijninjecties toegepast. Bij progressieve verschuivingen, ernstige zenuwbeknelling of instabiliteit is chirurgische fixatie van de wervels (fusie) echter de meest effectieve oplossing.
Kan spondylolisthesis zonder operatie worden gecorrigeerd?
Niet-chirurgische methoden kunnen de pijn verlichten en de levenskwaliteit van de patiënt verbeteren, maar het is medisch niet mogelijk om een verschoven bot zonder operatie terug in zijn oorspronkelijke positie te brengen of daar te fixeren. Niet-chirurgische behandeling heeft tot doel het voortschrijden van de verschuiving te stoppen en de symptomen onder controle te houden.
Als ik geen spondylolisthesis-operatie onderga, loop ik dan het risico op verlamming?
Niet elke spondylolisthesis leidt tot verlamming. In gevallen waarin de mate van verschuiving toeneemt, de zenuwbeknelling verergert en de aandoening desondanks onbehandeld blijft, kunnen echter blijvend krachtverlies in de benen, urine-incontinentie en ernstige loopstoornissen (een beeld van gedeeltelijke verlamming) ontstaan.
Vereist een pas begonnen spondylolisthesis een operatie?
Nee, bij pas begonnen, laaggradige (graad 1) verschuivingen is een operatie meestal niet de eerste optie. In dit stadium kunnen fysiotherapie en nauwgezette controle om de lagere rugspieren te versterken en stabilisatie te bieden voldoende zijn.
Heeft spondylolisthesis invloed op een hernia?
Ja, omdat spondylolisthesis de lastverdeling in de wervelkolom verstoort, veroorzaakt het een overmatige belasting van de tussenwervelschijf op dat niveau. Dit leidt er op zijn beurt toe dat de tussenwervelschijf snel vervormt en dat er een hernia (discushernia) ontstaat of dat een bestaande hernia verergert.
Kan iemand met spondylolisthesis aan sport doen?
Ja, maar men moet selectief zijn. Gewichtheffen dat de wervelkolom overmatig belast, harde contactsporten of intense achteroverbuigende bewegingen moeten worden vermeden. Pilates, gecontroleerde yoga en revalidatieoefeningen die onder toezicht van een arts worden uitgevoerd, zijn daarentegen gunstig.
Is zwemmen goed voor spondylolisthesis?
Zwemmen is een van de meest ideale sporten voor patiënten met spondylolisthesis. Het drijfvermogen van het water heft de belasting op de wervelkolom op, waardoor de zenuwen kunnen ontspannen en de lagere rugspieren op een veilige manier kunnen versterken.
Moet er bij spondylolisthesis altijd een metalen implantaat ("platina") worden geplaatst?
Als de wervelkolom op een beweeglijke manier blijft verschuiven (instabiliteit), is het louter ontlasten van de zenuw niet voldoende; het gebied moet worden gestabiliseerd. In dat geval is het gebruik van schroef- en staafsystemen (instrumentatie), in de volksmond bekend als "platina", de standaardbehandelmethode.
Kunnen we spondylolisthesis behandelen met een korset?
Een korset wordt vooral tijdens acute pijnlijke periodes gebruikt om de lage rug te ondersteunen en de beweging te beperken. Langdurig gebruik kan de lagere rugspieren echter verzwakken. Een korset is een ondersteunend hulpmiddel; het is geen primair behandelinstrument dat de verschuiving volledig geneest.
Wat is het verschil tussen spondylolisthesis en een hernia?
Een hernia is de verplaatsing van de zachte tussenwervelschijf tussen de wervels. Spondylolisthesis daarentegen is de verplaatsing van het wervelbot zelf in zijn geheel. Vergeleken met een hernia is de verschuiving een meer structureel probleem en een probleem dat de stabiliteit over het algemeen sterker verstoort.
Wat veroorzaakt spondylolisthesis en wie loopt risico?
Arbeiders die zware lasten dragen, turners, gewichtheffers en oudere personen met osteoporose (botontkalking) lopen een hoog risico. Het komt ook vaak voor bij mensen van wie de wervelgewrichten genetisch zwak zijn.
Waarom worden er dynamische röntgenfoto's (flexie en extensie) aangevraagd bij de diagnose van spondylolisthesis?
Een statische MRI of röntgenfoto toont de mate van verschuiving, maar toont niet of de verschuiving "beweeglijk" (instabiel) is. Röntgenfoto's die worden gemaakt terwijl men voorover en achterover buigt, zijn cruciaal om te bepalen hoeveel de wervelkolom tijdens beweging verschuift en om de beslissing voor een operatie te verduidelijken.
Moet elke spondylolisthesis noodzakelijkerwijs worden geopereerd?
Absoluut niet. Als de pijn van de patiënt onder controle is, er geen neurologisch verlies is en de verschuiving niet voortschrijdt, is niet-chirurgische follow-up (conservatieve behandeling) de meest juiste aanpak.
Welke gradaties van spondylolisthesis kunnen zonder operatie worden gevolgd?
Gevallen die over het algemeen graad 1 zijn (verschuiving van minder dan 25% van de wervel) en klinisch stabiel zijn, kunnen zonder operatie worden gevolgd door middel van fysiotherapie en periodieke controles.
Stopt of geneest het dragen van een korset de spondylolisthesis?
Een korset "geneest" de verschuiving niet. Het helpt alleen om de pijn te verminderen door de mechanische beweging in dat gebied te beperken en biedt de patiënt comfort tijdens het herstelproces.
Hoe effectief zijn niet-chirurgische methoden (epidurale injectie, RF) tegen pijn bij spondylolisthesis?
Deze methoden bieden een succespercentage van 70-80% bij het verlichten van been- en lage rugpijn die wordt veroorzaakt door beknelling van de zenuwwortel. Het zijn zeer waardevolle alternatieven voor patiënten die geen operatie willen ondergaan of die een hoog operatierisico hebben.
Hoe wordt een spondylolisthesis-operatie (lumbale verschuiving) uitgevoerd?
De operatie wordt meestal onder algehele narcose uitgevoerd. Eerst worden de bekneld geraakte zenuwen ontlast met behulp van microchirurgie (decompressie). Vervolgens worden er titanium schroeven en staven geplaatst om de verschoven wervels uit te lijnen en te stabiliseren. Daartussen worden botgrafts ingebracht zodat de wervels aan elkaar vergroeien (fusie).
Kan de verschuiving na een spondylolisthesis-operatie terugkomen?
Als de schroeffixatie en de fusie (benige vergroeiing) succesvol tot stand zijn gebracht, is het opnieuw optreden van een verschuiving op hetzelfde niveau geen medisch te verwachten uitkomst. De operatie zet dat niveau volledig vast.
Zal mijn lichaam na een spondylolisthesis-operatie de schroeven als een lichaamsvreemde stof waarnemen en afstoten?
Nee. De materialen die bij de operatie worden gebruikt, zijn biocompatibele titaniumlegeringen. De kans dat het lichaam deze materialen "afstoot" of een allergie veroorzaakt, is praktisch nihil. Een "afstotingsreactie" zoals bij orgaantransplantatie komt niet voor.
Zullen de schroeven die tijdens de spondylolisthesis-operatie zijn geplaatst, mij verhinderen een MRI te ondergaan voor een andere aandoening?
Nee. Moderne titanium schroeven zijn "MRI-compatibel". Na de ingreep kunt u veilig een MRI van elk lichaamsdeel laten maken; alleen in het gebied van de schroeven kan er een lichte vertekening (artefact) op het beeld verschijnen.
Van welk materiaal zijn de schroeven gemaakt die tijdens de spondylolisthesis-operatie in mijn lichaam worden geplaatst?
Het zijn meestal titanium-aluminium-vanadiumlegeringen, die ook in de lucht- en ruimtevaartindustrie worden gebruikt — zeer duurzaam, licht van gewicht en volledig compatibel met het lichaam.
Zal ik na het plaatsen van schroeven tijdens de spondylolisthesis-operatie als een robot lopen?
Dit is de grootste misvatting. Het grootste deel van de totale beweging van de wervelkolom komt vanuit de heupen en de andere wervelniveaus. Het vastzetten van één of twee niveaus beperkt het lopen, buigen of de dagelijkse activiteiten van de patiënt niet. Integendeel, omdat de pijn weg is, bewegen onze patiënten soepeler en comfortabeler.
Kunnen de schroeven na een spondylolisthesis-operatie buigen, breken of losraken?
Als de botfusie op een gezonde manier tot stand komt, wordt de belasting op de schroeven weggenomen. Als er echter een vertraging in de fusie optreedt door overgewicht, ongecontroleerde bewegingen of roken, kan er zelden schroefloslating of -breuk optreden. Deze situatie houdt meestal verband met het feit dat de patiënt de instructies niet opvolgt.
Hebben de schroeven die tijdens de spondylolisthesis-operatie worden geplaatst een levensduur; moeten ze in de toekomst worden vervangen?
Nee, deze schroeven hebben geen vervaldatum. Zodra de botfusie tot stand is gebracht, kunnen ze levenslang in het lichaam blijven en hoeven ze niet te worden verwijderd, tenzij ze een probleem veroorzaken.
Zullen de wervels onder het geschroefde niveau na een spondylolisthesis-operatie na verloop van tijd achteruitgaan (aangrenzend-segmentziekte)?
Het vastzetten van één niveau kan de belasting op de aangrenzende niveaus enigszins verhogen. Dit wordt "aangrenzend-segmentziekte" genoemd. Met de juiste operatietechniek en regelmatige postoperatieve oefening kan dit risico echter tot een minimum worden beperkt.
Zullen deze metalen platen na een spondylolisthesis-operatie de beveiligingspoortjes op luchthavens en in winkelcentra laten afgaan?
Nee. Moderne titanium platen activeren meestal geen gevoelige beveiligingspoortjes. In de zeer zeldzame gevallen waarin ze wel piepen, volstaat een operatiekaart of -verslag dat u van uw arts hebt gekregen om de situatie uit te leggen.
Wanneer keert mijn seksleven terug naar normaal na een schroefoperatie voor spondylolisthesis?
Het kan over het algemeen ongeveer 4-6 weken na de operatie geleidelijk terugkeren naar normaal, zodra de weefselgenezing tot stand is gekomen en uw arts toestemming geeft.
Als ik van plan ben zwanger te worden na een spondylolisthesis-operatie, zullen de schroeven in mijn rug dan een belemmering vormen?
Nee, de schroeven in de rug vormen geen belemmering om zwanger te worden of om te bevallen. Voor de gezondheid van de moeder is het echter geschikter als de botfusie voltooid is vóór de zwangerschap (meestal 1 jaar na de operatie).
Hoe lang is het dragen van een korset verplicht na een spondylolisthesis-operatie?
Om de stabilisatie van het bot en de schroeven te ondersteunen, wordt het dragen van een korset over het algemeen aanbevolen gedurende de eerste 4 tot 6 weken. Daarna wordt het korset geleidelijk afgebouwd om de spieren te versterken.
Wanneer treedt na een spondylolisthesis-operatie de fusie (botvergroeiing) op en hoe weten we dat?
Botfusie is een biologisch proces en de volledige totstandkoming ervan duurt tussen 6 maanden en 1 jaar. Dit wordt gevolgd aan de hand van periodiek gemaakte röntgenfoto's en CT-scans, door de vorming van nieuwe botbruggen tussen de wervels.
